काठमाडौं। सफलता धेरैले देख्छन्, तर त्यसको पछाडि लुकेको संघर्ष, अपमान, अस्वीकार र अनगिन्ती निद्राहीन रातहरू विरलैले देख्छन्। नेपाली गीत–संगीत क्षेत्रमा पनि यस्ता धेरै स्रष्टा छन्, जसले आफ्नै नामभन्दा आफ्नो सिर्जनालाई ठूलो बनाए। त्यस्तै एउटा नाम हो पुर्ण सम्योग।
आज नेपाली संगीत क्षेत्रमा संगीत संयोजक (Music Arranger), संगीतकार, गायक, निर्देशक तथा डिजिटल संगीत व्यवस्थापकका रूपमा परिचित पुर्ण सम्योगले दुई हजार पाँच सयभन्दा बढी नेपाली गीतमा संगीत संयोजन गरिसकेका छन्। तर यो उपलब्धिसम्म आइपुग्न उनले भोगेको यात्रा सहज थिएन। उनको जीवनमा यस्ता क्षण पनि आए, जब उनलाई संगीतकै क्षेत्रमा “तिमीबाट केही हुँदैन” भनेर कामबाट निकालिएको थियो।
संगीतप्रतिको मोह बाल्यकालदेखि नै
दाङ जिल्लाको सामान्य परिवारमा जन्मिएका पुर्ण सम्योग बाल्यकालदेखि नै संगीतप्रति आकर्षित थिए। विद्यालयमा हुने गायन प्रतियोगिता, सांस्कृतिक कार्यक्रम र सिर्जनात्मक गतिविधिमा उनी नियमित सहभागी हुन्थे। धेरै पुरस्कार र सम्मान प्राप्त गरे पनि उनको सबैभन्दा ठूलो चाहना एउटा मात्र थियो—जीवनलाई संगीतमै समर्पित गर्ने।
पढाइमा पनि राम्रो भएकाले उनी कम उमेरमै आफ्नै गाउँको विद्यालयमा शिक्षण पेसामा आबद्ध भए। सरकारी सेवामा अवसर प्राप्त हुँदा पनि उनले सुरक्षित जागिरभन्दा आफ्नो सपना रोजे। धेरैका लागि त्यो निर्णय जोखिमपूर्ण थियो, तर उनका लागि सपना त्याग्नु नै सबैभन्दा ठूलो जोखिम थियो।
काठमाडौंमा संघर्षको वास्तविक सुरुवात
सपना बोकेर काठमाडौं आएपछि उनले जीवनको वास्तविक परीक्षा सामना गर्नुपर्यो।
आर्थिक अभाव, बसोबासको समस्या, आफ्नै गीत रेकर्ड गर्ने अवसरको अभाव र अनिश्चित भविष्यबीच उनले जीविका चलाउन विभिन्न दोहोरी साँझमा गायक, वाद्यवादक तथा कार्यक्रम सञ्चालकका रूपमा काम गर्न थाले।
तर त्यहाँ पनि उनको यात्रा लामो टिकेन।
एउटा दोहोरी साँझमा उनलाई “तिमीलाई राम्रोसँग बजाउन आउँदैन” भन्दै कामबाट निकालियो।
केही समयपछि साथीको सहयोगमा उनी चाबहिलस्थित अर्को दोहोरी साँझमा पुगे। केही दिन काम गरेपछि त्यहाँका सञ्चालकले उनलाई बोलाएर भने, “तिम्रो यहाँ काम छैन। जीवनमा केही गर्न सक्दैनौ। विदेश गएर काम गर। भोलिदेखि दोहोरीमा आउनुपर्दैन।”
ती शब्दहरू उनका लागि ठूलो चोट थिए। कसैले सपनामाथि नै प्रश्न उठाइदिएको महसुस भयो। तर उनले त्यही दिन एउटा निर्णय गरे—अरूले आफूलाई चिनाउने दिनको प्रतीक्षा नगर्ने, आफ्नै परिचय आफैं बनाउने।
बन्द कोठाबाट सुरु भएको नयाँ अध्याय
दोहोरीबाट कमाएको थोरै आम्दानी बचत गर्दै उनले एउटा कम्प्युटर, किबोर्ड र आवश्यक संगीत उपकरण खरिद गरे।
ठूलो स्टुडियो थिएन।
महँगा उपकरण थिएनन्।
तर एउटा सपना थियो।
एउटा सानो कोठालाई उनले आफ्नै स्टुडियो बनाए। त्यही कोठामा बसेर दिनरात संगीत संयोजन सिके, अभ्यास गरे, गल्तीबाट सिके र निरन्तर आफूलाई निखार्दै लगे।
धेरैले विश्राम गरिरहेका बेला उनी धुनहरू निर्माण गरिरहेका हुन्थे। धेरैले निदाएका रातहरू उनका लागि सिर्जनाका रात बन्थे।
वर्षौंको मेहनतपछि त्यही बन्द कोठाबाट जन्मिएका संगीतले कलाकारहरूको विश्वास जित्न थाल्यो।
आज हजारौं गीतमा जीवित छ उनको सिर्जना।
समयसँगै पुर्ण सम्योग नेपाली संगीत उद्योगका परिचित संगीत संयोजकमध्ये एक बने।
आज उनले २,५०० भन्दा बढी नेपाली गीतमा संगीत संयोजन गरिसकेका छन्। लोकदोहोरी, आधुनिक, भावगीत, पपलगायत विभिन्न विधाका गीतमा उनले आफ्नो सिर्जनात्मक योगदान दिएका छन्।
उनको परिचय संगीत संयोजकमा मात्र सीमित छैन। उनले गायन गरेका छन्, संगीत सिर्जना गरेका छन्, म्युजिक भिडियो निर्देशन गरेका छन्, अभिनय गरेका छन् र डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत नेपाली संगीतको प्रवर्द्धनमा पनि सक्रिय भूमिका निभाइरहेका छन्।
नेपालका धेरै स्थापित कलाकारसँग सहकार्य गर्नुका साथै उनले नयाँ पुस्ताका प्रतिभालाई पनि निरन्तर अवसर दिँदै आएका छन्।
आफूले भोगेको पीडालाई अरूको अवसर बनाए।
कुनै समय आफैं अवसरको खोजीमा भौतारिएका पुर्ण सम्योग आज नयाँ कलाकारका लागि अवसरको ढोका बनेका छन्।
उनको स्टुडियोबाट धेरै नयाँ कलाकारले पहिलोपटक व्यावसायिक रूपमा गीत रेकर्ड गर्ने अवसर पाएका छन्। सामाजिक सञ्जालमार्फत पनि उनले नयाँ प्रतिभालाई दर्शकमाझ पुर्याउने प्रयास निरन्तर गरिरहेका छन्।
उनी भन्छन्, “प्रतिभालाई रोक्ने होइन, अवसर दिने वातावरण बनाउनुपर्छ। किनकि म आफैंले अवसर नपाउँदाको पीडा भोगेको छु।”
संघर्षले दिएको सबैभन्दा ठूलो जित।
आज पनि पुर्ण सम्योगले आफूलाई सफलताको अन्तिम बिन्दुमा पुगेको मान्दैनन्। उनका लागि हरेक नयाँ सिर्जना अर्को यात्राको सुरुवात हो।
कुनै समय “जीवनमा केही गर्न सक्दैनौ” भन्ने शब्द सुनेर दोहोरीबाट फर्काइएका युवक आज हजारौं गीतका स्रष्टा बनेका छन्।
कुनै समय अरूको स्टुडियोको ढोका ढकढक्याउने उनी आज आफ्नै स्टुडियोमा नयाँ कलाकारका सपना रेकर्ड गरिरहेका छन्।
उनको जीवनले एउटा सरल तर गहिरो सन्देश दिन्छ।
अरूले तपाईंको क्षमता होइन, तपाईंको वर्तमान देख्छन्। तर तपाईंको भविष्य तपाईंको मेहनत, धैर्य र आत्मविश्वासले लेख्छ।
आज नेपाली संगीतका हजारौं धुनमा पुर्ण सम्योगको सिर्जना गुन्जिरहेको छ। उनी सधैं मञ्चको अगाडि नदेखिए पनि, नेपाली संगीतका धेरै सफल गीतहरूको आत्मामा उनको मेहनत र समर्पण जीवित छ। संघर्षलाई हार होइन, शक्ति बनाउने यिनै मौन स्रष्टाको यात्रा धेरै युवाका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ।
